Schenken op papier onder druk na Prinsjesdag 2026
Welke veranderingen zijn onderzocht
In de officiële toelichting op de modernisering van de forfaits beschrijft het kabinet twee richtingen.
De eerste is een actualisering van het vaste rentepercentage. In eerdere uitwerkingen is als illustratie een lager percentage genoemd dan de huidige 6%. Een lager verplicht percentage zou betekenen dat jaarlijks minder vermogen via rentebetalingen naar het kind kan verschuiven.
De tweede richting gaat verder. Het kabinet heeft een fictieve verkrijging onderzocht waarmee het progressievoordeel van de hoofdsom kan worden teruggenomen. Bij aflossing tijdens leven zou de afgeloste papieren schenking opnieuw als verkrijging voor de schenkbelasting kunnen worden behandeld. Staat de schuld bij overlijden nog open, dan zou het bedrag voor de erfbelasting fictief bij de verkrijging van het kind kunnen worden opgeteld. Eerder betaalde schenkbelasting zou dan worden verrekend om dubbele heffing te voorkomen.
Wat zou een fictieve verkrijging betekenen
Stel dat een ouder in drie jaren telkens € 150.000 op papier schenkt. De totale schuld aan het kind bedraagt dan € 450.000. Bij overlijden bezit de ouder € 1.000.000 aan vermogen.
Zonder aanvullende maatregel wordt de schuld van € 450.000 in beginsel in aanmerking genomen en resteert een nalatenschap van € 550.000, mits aan alle voorwaarden is voldaan.
In de onderzochte systematiek zou daarnaast € 450.000 als fictieve verkrijging bij het kind worden belast. Voor de heffing wordt dan uiteindelijk weer aangesloten bij een totale verkrijging van € 1.000.000, waarna eerder betaalde schenkbelasting wordt verrekend.
Het voordeel van het jaarlijks opnieuw benutten van de eerste tariefschijf kan daarmee grotendeels verdwijnen.
Is dit onderdeel van het Belastingplan 2027
Nee. Dat onderscheid is essentieel.
Het Belastingplan 2027 is op 15 september 2026 bij de Tweede Kamer ingediend. De beschreven fictieve verkrijging voor papieren schenkingen maakt geen deel uit van dat wetsvoorstel. De modernisering is een beleidsrichting die in afzonderlijke stukken is onderzocht en verder moet worden uitgewerkt.
Er is daarom geen reden om een bestaande papieren schenking uitsluitend op basis van deze ideeën direct te wijzigen. Wel is het verstandig om bij een langlopende planning rekening te houden met het risico dat de regels later veranderen. De datum van inwerkingtreding en eventueel overgangsrecht zijn daarbij doorslaggevend en nog niet bekend.
Planning bij het eerste overlijden wordt belangrijker
De discussie laat een bredere ontwikkeling zien. Wanneer de wetgever de fiscale mogelijkheden vóór overlijden beperkt, wordt een zorgvuldige planning bij het eerste overlijden relatief belangrijker.
Bij gehuwden en partners komen op dat moment verschillende keuzes samen:
- de waardering van de woning en andere bezittingen;
- de omvang van de nalatenschap;
- de verkrijging van de langstlevende en de kinderen;
- de kindvorderingen op de langstlevende;
- de rente over die vorderingen;
- testamentaire keuzemogelijkheden;
- de erfbelasting bij het eerste overlijden;
- de gevolgen bij het latere overlijden van de langstlevende.
Een keuze die bij het eerste overlijden slechts een klein verschil lijkt te maken, kan bij het tweede overlijden een groot effect hebben. De laagste directe heffing is daardoor niet automatisch de beste oplossing voor de familie als geheel.
De eigen woning vraagt om extra aandacht
Bij veel gezinnen zit een groot deel van het vermogen in de eigen woning. Dat vermogen is aanwezig, maar niet direct beschikbaar. Juist in zulke situaties werd schenken op papier gebruikt om tijdens leven al vermogen aan de volgende generatie toe te delen.
Als die route fiscaal minder aantrekkelijk wordt, verschuift het zwaartepunt naar de inrichting van het testament en de zorgvuldige afwikkeling van het eerste overlijden. Dan gaat het niet alleen om de vraag hoeveel erfbelasting nu wordt betaald, maar ook om de financiële positie van de langstlevende en de belasting die de kinderen uiteindelijk betalen.
Niet één belastingmoment maar het hele plan
Nalatenschapsplanning wordt door deze ontwikkeling niet minder belangrijk. Zij wordt juist breder. Een passende oplossing begint bij de wensen van de cliënt: voldoende financiële ruimte houden, kinderen gelijk behandelen, vermogen geleidelijk overdragen of de continuïteit van een onderneming beschermen.
Vervolgens moeten de fiscale mogelijkheden worden vertaald naar maatregelen die juridisch houdbaar en financieel uitvoerbaar zijn. Daarbij horen scenario’s voor zowel de periode tijdens leven als het eerste en tweede overlijden.
Heeft u een bestaande papieren schenking of wilt u weten welke keuzes bij het eerste overlijden beschikbaar zijn? Wij brengen de gevolgen voor financiële planning, vermogensplanning en nalatenschapsplanning in samenhang in beeld.
Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek.
Inzicht door overzicht.
