Erfbelasting 2028 – wijziging in de rente (forfaits)

Erfbelasting 2028 – Waarom veranderen de forfaits?

Sinds 1980 zijn de forfaits in de schenk- en erfbelasting niet meer aangepast. Deze regels bepalen hoe genotsrechten, onderbedelingsvorderingen en papieren schenkingen worden belast. Door verouderde rekenrentes (6%) en levensverwachtingstafels sluiten de huidige forfaits niet langer aan bij de werkelijkheid. De marktrente is gedaald (nu ongeveer 3%) en de levensverwachting is gestegen, waardoor de huidige regels oneerlijke fiscale voordelen bieden, volgens het Ministerie van Financiën.
Het Ministerie van Financiën heeft een moderniseringsvoorstel opgesteld dat in 2028 in werking treedt. Deze veranderingen hebben grote gevolgen voor erfbelasting, schenkbelasting en de manier waarop u vermogen kunt overdragen aan uw familie. In dit artikel leggen we uit wat er verandert, wie hierdoor worden geraakt en hoe u zich kunt voorbereiden.

Tijdspad aanpassing erfbelasting 2028: Van voorstel tot implementatie

Het moderniseringsproces verloopt volgens een duidelijk tijdspad, zodat u voldoende tijd heeft om u aan te passen:

• Q4 2025 – Q1 2026: De Tweede Kamer ontvangt het voorstel en kan hierop reageren.
• Q2 2026: Het Ministerie van Financiën werkt het voorstel uit in een conceptwet.
• Q3 2026: Internetconsultatie – iedereen kan feedback geven.
• 2027: De Raad van State toetst de wet, gevolgd door een parlementaire behandeling.
• 1 januari 2028: De nieuwe forfaits treden in werking.

Wat verandert er concreet voor 2028 in de erfbelasting?

1. Nieuwe rekenrente: Van 6% naar ~3%
De rekenrente is cruciaal voor de waardering van onderbedelingsvorderingen en papieren schenkingen. Momenteel is deze rente vastgesteld op 6%, maar deze wordt verlaagd naar een dynamische rente van ongeveer 3%, gebaseerd op de Ultimate Forward Rate (UFR) van De Nederlandsche Bank.

Renteloze onderbedelingsvorderingen: Bij het eerste overlijden wordt de waardering van het fictieve vruchtgebruik lager, waardoor de erfbelasting voor kinderen stijgt.
Rentedragende onderbedelingsvorderingen: Bij het tweede overlijden wordt minder rente bijgeschreven, waardoor de nalatenschap van de langstlevende partner hoger uitvalt en de kinderen meer erfbelasting betalen.
Papieren schenkingen: Ouders kunnen minder onbelast vermogen overdragen via jaarlijkse rentebetalingen.

Voorbeeld: Renteloze Onderbedelingsvordering
Stel, ouder A overlijdt en laat een nalatenschap van €600.000 na. Langstlevende partner B (64 jaar) en twee kinderen erven elk €100.000 in de vorm van een renteloze vordering.

Huidige situatie (6% rente): De erfbelasting per kind is €1.451.
Nieuwe situatie (3% rente): De erfbelasting per kind stijgt naar €2.451.
Resultaat: De kinderen betalen €1.000 meer erfbelasting bij het eerste overlijden.

2. Nieuwe levensverwachtingstafels
De levensverwachting is belangrijk bij de waardering van vruchtgebruik en periodieke uitkeringen. De huidige verouderde tafels worden vervangen door prognosetafels van het Koninklijk Actuarieel Genootschap (AG).

Cohortlevensverwachting: Houdt rekening met toekomstige sterfteverbeteringen.
Geslachtsneutraal: Geen onderscheid tussen mannen en vrouwen.
Kleinere leeftijdsklassen: Nauwkeurigere waardering.

Voorbeeld: Effect op vruchtgebruik
Een langstlevende partner (70 jaar) heeft een vruchtgebruik op een vermogen van €500.000.

Huidige situatie: Waarde vruchtgebruik is €300.000.
Nieuwe situatie: Waarde vruchtgebruik daalt naar €270.000.
Resultaat: De waarde van het vruchtgebruik daalt, waardoor de erfbelasting voor de kinderen stijgt.

3. Papieren schenkingen: minder fiscaal voordeel
Papieren schenkingen (schuldigerkenningen) zijn een populaire manier om illiquide vermogen (bijvoorbeeld een huis) belastingvrij over te dragen. Momenteel moet hiervoor 6% rente worden betaald om erfbelasting te voorkomen. Dit percentage daalt naar ~3%.

Wat betekent dit?

Minder onbelaste overdracht: Voor elke €100.000 geschonken vermogen kan nu €3.000 (in plaats van €6.000) per jaar onbelast worden overgedragen.
Meer schenkingen verwacht: Door de lagere rente worden papieren schenkingen aantrekkelijker voor minder vermogenden.

Voorbeeld: papieren schenking
Een ouder schenkt €200.000 aan een kind via een papieren schenking.

Huidige situatie (6% rente): Jaarlijkse rentebetaling is €12.000 (onbelast).
Nieuwe situatie (3% rente): Jaarlijkse rentebetaling daalt naar €6.000.
Resultaat: Ouders moeten meer erfbelasting betalen, omdat er minder vermogen wordt overgedragen van ouder naar kinderen.

4. Onzakelijke leningen: uitgesloten van forfait
Onzakelijke leningen (leningen met hoog debiteurenrisico) werden tot nu toe belast met het vruchtgebruikforfait. Dit leidde tot te lage belasting, omdat het werkelijke risico niet werd meegenomen.

Wat verandert er?

Forfait wordt uitgesloten: Er komt een alternatieve waarderingsmethode.
Meer realistische belasting: De werkelijke waarde van de schenking wordt belast.

Voorbeeld: Onzakelijke Lening
Een ouder leent €100.000 aan een kind zonder zekerheid.

Huidige situatie: Belast met 6% vruchtgebruikforfait → €6.000 schenking.
Nieuwe situatie: Volledige lening kan als schenking worden belast → €100.000.
Resultaat: Hogere schenkbelasting voor de ouder.

Wie worden geraakt door deze wijzigingen?

1. Vermogende families
   Hogere erfbelasting bij rentedragende onderbedelingsvorderingen.
   Een nalatenschap van €2 miljoen leidt tot €50.000 meer erfbelasting.
2. Middeninkomens
   Papieren schenkingen worden minder voordelig.
   Jaarlijkse onbelaste overdracht daalt van €6.000 naar €3.000.
3. Langstlevende partners
   Minder fiscaal voordeel bij vruchtgebruik.
   Waarde vruchtgebruik daalt, erfbelasting kinderen stijgt.
4. Ondernemers
   Onzakelijke leningen aan familieleden worden zwaarder belast.
   Lening van €50.000 kan volledig als schenking worden belast.

Conclusie:

Het is een aanpassing die al vaker is aangekondigd en het zal de berekeningen wezenlijk anders maken. Het is derhalve raadzaam om nu al actie te ondernemen of na te gaan in hoeverre dit je enige nalatenschapsplanning beïnvloedt.

• Rente daalt van 6% naar ~3% → Hogere erfbelasting bij onderbedelingsvorderingen.
• Nieuwe levensverwachtingstafels → Nauwkeurigere waardering van vruchtgebruik.
• Papieren schenkingen minder voordelig → Minder onbelaste overdracht.
• Onzakelijke leningen zwaarder belast → Volledige waarde kan als schenking tellen.
• Inwerkingtreding op 1 januari 2028 → Tijd om uw planning aan te passen.

Heeft u vragen over uw specifieke situatie? Neem dan contact op met een fiscaal adviseur of notaris of met Jaap Franken 06 417 17 904.