Een levenstestament (Checklist Levenstestament) wordt meestal opgesteld als voorzorgsmaatregel. Het document geeft zekerheid: mocht u tijdelijk of blijvend uw belangen niet kunnen behartigen, dan is vastgelegd wie namens u mag handelen.

In de praktijk ontstaan problemen echter zelden bij het opstellen van het levenstestament, maar juist op het moment dat het document nodig is. Met name bij bankzaken blijkt hoe belangrijk duidelijke formuleringen en praktisch uitvoerbare bepalingen zijn.

De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) heeft samen met ING, Rabobank en ABN AMRO de ervaringen rond het levenstestament geëvalueerd. Dit overleg leidde tot concrete aandachtspunten die direct relevant zijn voor cliënten.

---

Banken vragen om eenduidigheid

Wanneer een levenstestament bij een bank wordt aangeboden, moet snel kunnen worden vastgesteld:

• wie bevoegd is
• welke handelingen zijn toegestaan
• of de volmacht nog geldig is

Afwijkende of zeer specifieke maatwerkbepalingen kunnen twijfel oproepen. Dat leidt vaak tot aanvullende controles en vertraging.

Daarom verzoeken banken notarissen om voor bankzaken zoveel mogelijk aan te sluiten bij de modelbepalingen van de KNB. Deze teksten zijn niet alleen juridisch zorgvuldig opgesteld, maar ook afgestemd op de praktische verwerking binnen bancaire systemen.

Een levenstestament kan juridisch correct zijn en toch vertraging veroorzaken wanneer formuleringen onduidelijk zijn.

---

Het belang van een bankuittreksel

Een volledig levenstestament bevat vaak meer informatie dan voor de bank noodzakelijk is. Denk aan medische bepalingen of persoonlijke instructies.

Op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) mogen banken uitsluitend gegevens verwerken en opslaan die relevant zijn voor hun dienstverlening.

Daarom adviseren banken en KNB om cliënten standaard een uittreksel van het levenstestament mee te geven waarin alleen de bankrelevante bepalingen zijn opgenomen.

Dit biedt duidelijke voordelen:

• minder privacyvraagstukken
• snellere acceptatie
• minder administratieve discussie
• efficiëntere verwerking

Het principe van dataminimalisatie speelt hierbij een centrale rol.

---

Banken gaan uit van geldigheid

Banken hebben toegezegd in beginsel uit te gaan van de geldigheid van een aangeboden levenstestament.

Alleen bij concrete twijfel kan aanvullende verificatie worden gevraagd, bijvoorbeeld via het Centraal Levenstestamentenregister of een verklaring van de notaris.

Een belangrijk juridisch detail hierbij is dat de verantwoordelijkheid voor het melden van een herroeping bij de volmachtgever ligt. Wanneer een levenstestament wordt ingetrokken, moet dit actief kenbaar worden gemaakt aan relevante partijen, waaronder de bank.

---

Gezamenlijke bevoegdheid in de praktijk

Hoewel een levenstestament kan bepalen dat gevolmachtigden alleen gezamenlijk bevoegd zijn, blijkt dit momenteel nog lastig uitvoerbaar binnen bancaire systemen.

Wat juridisch mogelijk is, is niet altijd technisch in te richten.

Dit verschil tussen theorie en praktijk verdient aandacht bij het formuleren van bevoegdheden.

---

Ondervolmacht als praktische oplossing

Wanneer ondervolmachten direct in het levenstestament worden opgenomen, verloopt de verwerking bij banken doorgaans soepeler.

Dit voorkomt aanvullende procedures en versnelt de acceptatie.

---

Selbsteintritt uitgelegd

Een term die regelmatig vragen oproept is Selbsteintritt.

Selbsteintritt betekent dat een gevolmachtigde bevoegd is om namens de volmachtgever een overeenkomst aan te gaan waarbij hij zelf de wederpartij is.

Eenvoudiger gezegd:

De gevolmachtigde mag met zichzelf contracteren.

Zonder expliciete toestemming kan dit juridisch problematisch zijn vanwege een mogelijk tegenstrijdig belang. Banken verlangen daarom dat deze bevoegdheid ondubbelzinnig is vastgelegd wanneer zij hiermee worden geconfronteerd.

Indien Selbsteintritt expliciet is opgenomen, wordt deze bevoegdheid door banken geaccepteerd.

---

Stemrecht en BV-bevoegdheden

Banken accepteren het levenstestament tevens voor het uitoefenen van stemrecht en het nemen van bestuursbesluiten binnen een BV, mits uit het document duidelijk blijkt dat de volmachtgever enig aandeelhouder en bestuurder is.

Duidelijke vermelding voorkomt interpretatievragen.

---

Waarom zorgvuldige formulering essentieel blijft

Een levenstestament moet juridisch correct zijn. Maar het document moet ook praktisch functioneren zodra het nodig is.

De juiste balans ontstaat door aandacht voor:

• persoonlijke wensen
• juridische geldigheid
• privacyregels
• uitvoerbaarheid bij financiële instellingen

Juist die combinatie bepaalt of een levenstestament soepel werkt op het moment dat snelheid en duidelijkheid cruciaal zijn.

Download Checklist Levenstestament.